Odpowiedzialność materialna właściciela pasieki w wyniku pożądlenia przez pszczoły
My, pszczelarze nie przywiązujemy do tego wagi (a powinniśmy), ale pożądlenie przez pszczoły ma bardzo groźne a niekiedy tragiczne skutki. Zdarza się, że pożądlenie jest przyczyną śmierci człowieka. Kilka lat temu w ten sposób zmarła popularna polska aktorka. Była uczulona na jad pszczeli. Ja sam mam kuzyna, który nosi cały czas przy sobie szczepionkę ratującą mu życie po ewentualnym pożądleniu. Odwiedza mnie tylko zimą. Pożądlenie przez pszczoły może być groźne także dla zwierząt domowych. Dlatego prowadząc pasiekę musimy mieć tą świadomość, że za szkody wyrządzone przez nasze pszczoły ponosimy odpowiedzialność na zasadach ogólnych przewidzianych w kodeksie cywilnym (KC). Osoba poszkodowana (pożądlona) może procesie sądowym dochodzić roszczeń w oparciu o art. 415 i art. 431 KC. Art. 415 KC mówi, że „Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia”.
W tym wypadku pszczelarz może ponosić odpowiedzialność za zawinione swoje działanie lub zaniechaniu takiego działania. Do zawinionego działania można zaliczyć właśnie złą lokalizację pasieki (np. na działce rekreacyjnej w bliskości innych działek), przeprowadzenie miodobrania bez uprzedzenia okolicznych rolników, którzy w pobliżu wypasają swoje zwierzęta hodowlane, umyślne czy nieumyślne podrażnienie pszczół, które wskutek tego atakują ludzi lub zwierzęta, nieprzestrzeganie zasad higieny i bezpieczeństwa pracy przy obsłudze pasieki, dopuszczenie do przebywanie w pasiece podczas prac osób postronnych, które, nie są zabezpieczone ubraniem ochronnym. Oczywiście, co jest istotne, to nie pszczelarz będzie udowadniał w ewentualnym postępowaniu sądowym swą niewinność, ale osoba pokrzywdzona musi mu to udowodnić. Niekiedy sądy zasądzają odszkodowanie z powództwa o pożądlenie na podstawie art. 431 KC, który brzmi:
„§ 1. Kto zwierzę chowa albo się nim posługuje, obowiązany jest do naprawienia wyrządzonej przez nie szkody, niezależnie od tego, czy było pod jego nadzorem, czy też zabłąkało się lub uciekło, chyba że ani on, ani osoba, za którą ponosi odpowiedzialność, nie ponoszą winy.
§ 2. Chociażby osoba, która zwierzę chowa lub się nim posługuje, nie była odpowiedzialna według przepisów paragrafu poprzedzającego, poszkodowany może od niej żądać całkowitego lub częściowego naprawienia szkody, jeżeli z okoliczności, a zwłaszcza z porównania stanu majątkowego poszkodowanego i tej osoby, wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego”.
W świetle prawa hodowaną przez człowieka pszczołę miodną (Apis mellifera L.) należy traktować jako zwierzę hodowlane. Dlatego jak najbardziej może tu mieć zastosowanie art. 431 KC. Jednak jeśli pozwany pszczelarz udowodni brak swej winy lub osób, za którą mógłby ponosić odpowiedzialność, to może on uchylić się od odpowiedzialności za zaistniałą szkodę.
Natomiast jeśli chodzi o samą wysokość ewentualnego odszkodowania w wypadku użądleń to tu także możemy się posiłkować przepisami kodeksu cywilnego. Mówię o art. 444 i następnych KC, które brzmią kolejno:
Art. 444 § 1. W razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Na żądanie poszkodowanego zobowiązany do naprawienia szkody powinien wyłożyć z góry sumę potrzebną na koszty leczenia, a jeżeli poszkodowany stał się inwalidą, także sumę potrzebną na koszty przygotowania do innego zawodu.
§ 2. Jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej, albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty.
§ 3. Jeżeli w chwili wydania wyroku szkody nie da się dokładnie ustalić, poszkodowanemu może być przyznana renta tymczasowa.
Art. 445 § 1. W przypadkach przewidzianych w artykule poprzedzającym, sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.
Art. 446 § 1. Jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia nastąpiła śmierć poszkodowanego, zobowiązany do naprawienia szkody powinien zwrócić koszty leczenia i pogrzebu temu, kto je poniósł.
§ 2. Osoba, względem której ciążył na zmarłym ustawowy obowiązek alimentacyjny, może żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody renty, obliczonej stosownie do potrzeb poszkodowanego oraz do możliwości zarobkowych i majątkowych zmarłego przez czas prawdopodobnego trwania obowiązku alimentacyjnego. Takiej samej renty mogą żądać inne osoby bliskie, którym zmarły dobrowolnie i stale dostarczał środków utrzymania, jeżeli z okoliczności wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego.
§ 3. Sąd może ponadto przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego stosowne odszkodowanie, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej.
Dlatego istotnym jest ubezpieczenie pasieki od odpowiedzialności cywilnej. To uchroni pszczelarza od ewentualnych dotkliwych konsekwencji finansowych.
Ubezpieczajmy nasze pasieki od OC od pożądlenia!